0ILA MAHALLA MAKTAB

«OILA, MAHALLA, MAKTAB HAMKORLIGI» KONSEPSIYASI HAQIDA

«Kelajak bugundan boshlanadi. Hozir tarbiya masalasiga e’tibor berilmasa kelajak boy beriladi…»

Ma’naviy-ma’rifiy tarbiya ishlari buyicha direktor o’rinbosarlari o‘z faoliyatini 0‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, «Ta’lim to‘g‘risida»gi «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi tuo‘g‘risida»gi konunlar, Prezident farmonlari, Hukumat qarorlari, Xalk ta’limi Vazirligi va boshka yuqori tashkilotlarning qaror, buyruk va me’yoriy hujjatlari talablari asosida ish olib boradi.

Jamiyatda yuksak ma’naviy fazilatlarni ramol toptirish, milliy mafkurani shakllantirish, yoshlarni boy tarixiy va madaniy merosimiz , milliyan’analarimizga, umuminsoniy qadriyat, milliy goyalarga sadokat ruxida keng fikrli, soglom, jismoniy, aqliy va ma’naviy jihatdan barkamol, iqtisodiy islohotlarning mohiyatini tushunadigan hamda ularni yangi ijtimoiy munosabatlar orqali hayotga tadbik eta oladigan, milliy g‘oya va mafkurasi mustahkam bo’lgan shaxslarni shakllantirish direktor o’rinbosarlari faoliyati maqsadining asosini tashkil etadi.

Direktor o‘rinbosarining bir nechta vazifalari mavjud. Ana shu vazifalardan asosiysi ma’naviy, iktisodiy, huqukiy savodxon, mehnatsevar iste’todli yoshlarni aniqlash va tarbiyalash «Oila, mahalla, maktab» konsepsiyasini hayotga tadbiq etish ruhida tarbiyalashdan iboratdir.

Bu konsepsiyani hayotga tadbik etish uchun avvalo oila, mahala, ta’lim muassasi nima? U kanday maskan ekanligini bilish zarur.CHunki ushbu konsepsiya ma’naviy- ma’rifiy va mafkuraviy targ‘ibot ishlarining asosiy bo’lagi hisoblanadi.

Bu masaia hozirgi kunda davlat siyosatining ustivor yunalishlaridan biridir.Bizning vazifamiz yosh avlodni milliy urf odatlarimizga mos bo’lgan yukori saviyali, erkin fikrlovchi, ma’naviy barkamol qilib tarbilashdir. Bu uchun biz bevosita oilaga, mahallaga murojaat qilishga majburmiz. Ushbu qo’llanmada «Oila, mahala, maktab» konsepsiyasini kengrok ochishga harakat kilganmiz.

OILA , MAHALLA, MAKTAB KONSEPSIYASI HAKIDA.

Tarbiya jarayoni ishtirokchilari sa’y—harakatlarini birlashtirish maksadida 1993 yilda ishlab chikilgan «Oila, mahala, maktab» hamkorligi konsepsiyasi yoshlarning istiklol g’oyalariga sadokatli, ma’naviy barkamol, vatanparvar etib tarbiyalashda keng jamoatchilik faoliyatini muvofiqlashtirish borasida ma’lum dasturi amaldir.

Mamlakatimizda keyingi yillarda qabul qilingan ta’lim va tarbiya to‘g‘risidagi qator me’yoriy xujjatlar, jumladan, Uzbekistan Respublikasining «Ta’lim to‘g‘risida»gi qonuni , «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi » bozor iktisodiyoti sharoitlarida muvaffaqiyatli Ishlay oladigan, mustakil fikrlovchi kadrlarni tayyorlashda oila, mahala va maktab nufuzini yanada yuqori pog’onaga ko‘tarishni taqozo etadi.

Ta’lim- tarbiyani takomillashtirishda ham davlat bosh islohotchidir. Prezidentimiz ta’kidlaganidek, birinchidan, yosh aviodga o‘zligimizni mukaddas an’analarimizni anglash tuyg’ularini, xalkimizning ko‘p asrlar davomida shakllangan ezgu orzularini jamiyatimiz oldiga bugun quyilgan oliy maksad va vazifalarni singdirish;

ikkinchidan, jamiyatimizda bugun mavjud bulgan xurfikrlikdan qat’iy nazar yoshlarni jipslashtiradigan, xalqimiz va davlatimiz daxlsizligini asraydigan, el -yurtimizni eng yuksak maqsadlar sari chorlaydigan yagona g‘oya- milliy mafkuraga sadoqat ruhida tarbiyalash;

uchinchidan, yoshlarni baynalmilal jahon hamjamiyatida, xalkaro maydonda ©‘zbekistonga hurmat tug’dirish uchun intilish ruhida tarbiyalash;

to’rtinchidan, yosh avlodni vatanparvarlik, el-yurtga sadoqat, yuksak odamiylik va insoniy fazilatlar ruhida tarbiyalash;

beshinchidan yosh avlodni ulug‘ ajdodlarimizning munosib vorislari ekanliklari ayni vaqtda jahon va zamonning umumbashariy yutuqlarini ruhida tarbiyalash 0‘zbekistonda o’quvchi-yoshlarni tarbiyalashning eng dolzarb masalasidir.

Mazkur konsepsiyada taraqiyotimizning ma’naviy-axlokiy negizi milliy va umuman insoniy qadriyatlar uygunligi ekanligi e’tirof etildi, milliy va umuminsoniy tarbiyaning quyidagi o’zaro aloqalari, uyg’un yunalishlari belgilab olindi.

Konsepsiyada oilada alohida e’tibor qaratildi.O’zbekistonda 1998 yil «Oila yili» deb e’lon qilinishi oilaning tarbiyaviy rolini yanada kuchaytiradi. Kayd etilgan masalalar jamiyatimiz , xalkimiz.davlatimiz takdiri va uning dunyo miqyosidagi siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy salohiyatini shakllantirishda g‘oyat katta ahamiyatga ega ekanligiga O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998 yil 26 -martda qabul qilingan «Ijtimoiy— ma’naviy muhitni yanada sog’lomlashtirish, diniy aqidaparastlikning oldini olish chora- tadbirlari tug‘risida»gi 130 -sonli qarori misol bo’la oladi. YOsh avlodni ma’naviy-axlokiy tarbiyalashda xalkimizning boy milliy, madaniy, tarixiy an’analariga, urf-odatlariga hamda umumbashariy qadriyatlarga asoslangan samarali, zamonaviy pedagogik texnologiyaning ishlab chikilib, amaliyotga joriy etilishi, shaxsini tarbiyalash va uni har tomonlama kamol toptirishning ustivorligini ta’minlash; umumiy hamda milliy pedagogik madaniyatni oshirish; mamlakatimiz fuqarolari orasida milliy mafkuraviy tarbiya ishlarini takomillashtirish «oila, mahala, maktab hamkorligi» konsepsiyaning asosiy maqsadidir.

OILA -MUQADDAS DARGOH

Oila har bir xalkning, millatning davomiyligini saqlaydigan, milliy qadriyatlarning rivojini ta’minlaydigan yangi avlodni dunyoga keltirib ma’naviy va jismoniy barkamol qilib tarbiyalaydigan, jamiyatning asosiy negizi hisoblanuvchi muqaddas maskandir. Prezidentimiz I.Karimov unga shunday ta’rif beradi: «Oila- jamiyat negizi. Bizning davlatimizni ham katta bir oila deb tushunish mumkin ».

Oila deb -insonlarga xos tabiiy-biologik, iktisodiy-mulkiy, hukukiy va ma’naviy jihatdan birikishga aytiladi. 0‘zbek xalki uchun oila eng muqaddas dargoxdir.O’zbeklarning aksariyati o’zining shaxsiy farovonligi to‘g‘risida emas, balki oilasining, qarindosh-urug‘lari va yakin odamlarining, qo’shnilarning Omon-esonligi to’g’risida g’amxurlik qilishni birinchi o’ringa kuyadi.Bu esa, eng oliy darajadagi ma’naviy kadriyat, inson qalbining gavharidir SHuning uchun ham mamlakatimizda oila va uning muqaddasligini ta’miniash bilan boglik masalalar davlat siyosati darajasiga ko’tarildi. YUrtboshimizning tashabusi bilan “1998-yil Oila yili”, “1999-yil Ayollar yili”, “2000-yil Soglom avlod yili”, “2001-yil Onalar va bolalar yili”, “2002-yil Qariyalarni qadrlash yili” deb e’lon qilindi va bu yo’nalishlar buyicha maxsus davlat dasturlari ishlab chikilib, amalga oshirildi.

Jamiyat, tabiat konun-koidalari asosida barpo etilgan oilaning o‘ziga xosbir qator vazifalari bulib, farzand ko’rish, avlodlar davomiyligini, er yuzida insoniyatning tarixiy tarakkiyotini ta’minlashga xissa qo’shish uning asosiy vazifalaridan sanaladi.

Oilaning yana bir o‘ziga xos xususiyati, o’zbek oilalari ko‘p bug’inli bulib, aksariyat hollarda kaynona-kaynota, o‘g‘il va kelin, qaynoga, opa, nevaralar birgalikda yashashadi.Ular bu oilaga xos uzaro xurmat, mexr-okibat, hamkorlik rishtalarini mustahkamlashda va shu kabi axlokiy qadriyatlarni keyingi avlodlarga etkazilishida muhim o’rin tutadi.

Oila kichik bir jamiyat bulib, u katta bir jamiyatning barpo bulishi uchun asosdir.SHuning uchun oilalari mustaxkam, barkaror, ma’naviy va iktisodiy jihatdan yuksak davlat, marnlakatning ham kelajagi buyuk buladi.

Oila-tarbiya maskani.Tarbiya uning eng muhim vazifalaridan sanaladi.SHu maskanda dunyoga kelgan farzand ota-onadan nafaqat irsiy xususiyatlarni, balki ulardagi xatti- harakat, axlok-odob, muomala qoidalarini xam uzlashtirib boradi.Ota-ona orasidagi uzaro htfrmat, mexr-okibat, xalollik, poklik, mehnatsevarlik, insonparvarlik kabi oliymakom kadriyatlar ona suti, oila a’zolarining mexri va namunasi bilan bola xulki, ongiga singadi.SHuboisdan «Qush uyasida ko’rganini qiladi.» degan purhikmat so’zlar oila tarbiyasining nigizini tashkil etadi.

Oilaning har tomonlama mustahkamligi ayolga boglik bo’Isa, uning kelajagi uchun yoshlar ma’suldir. Oilada amalga oshiriladigan tarbiyaning mazmuni farzandlarda uz ota- onasidan

oilasi, ajdodlari, tugilib usgan ulkasi ,vatani,millati,xalki,tili ,dini an’analaridan gururlanish xissini uygotishdan iborat .Xullas, insonning dastlab oila sharoitida shakllanib etiladigan barkamol ma’naviyati yuksak ma’naviyatli jamiyat barpo etishda muhim rol uynaydi.

Demak.oila jamiyatning asosiy negizi bo’lib uning mustahkamligi va farovonligidan jamiyat bevosita manfaatdor hisoblanadi.«Oila jamiyatning duri gavharidir». Ushbu duri gavhar musaffoligini, odamlar muhabbatiga doimiy sazovorligini ta’minlash oilaning har bir a’zosidan juda katta ma’suliyat talab etadi.

Maktab ma’naviy-ma’rifiy va tarbiyaviy ishlar buyicha direktor urinbosarlari oila bilan hamkorlikda quyidagi ishlarni amalga oshirishlari zarur Oila bilan olib boradigan vazifalar:

  • Maktab psixologi bilan hamkorlikda oilaning ijtimoiy psixologik xususiyatlarini urganadi. -muammoli oilalarni aniqlaydi, ularning ijtimoiy—psixologik tavsifnomasini tuzadi.Sabab va omillarini aniklab, salbiy omillarning bola shaxsiga zararli ta’sirini oldini olish chora tadbirlarini ishlab chikadi va amalga oshiradi;

-oilada ota-ona va farzand munosabatlarini o‘rganish asosida bola bilan shaxsiy tarbiyaviy ishlarni olib boradi. Bunga maktab psixologini ham jalb kiladi..

«OIL A-MAX ALLA ,MAKTAB XAMKORLIGI» KONSEPSIYASINI AMALGA OSHIRISHDA OILANING VAZIFALARI:

Oilada soglom muhitni yaratish , milliy rux va turmush tarzini hisobga olish farzandlar uchun ota-ona har tomonlama o’rnak bulishi, farzanlarning ota onasiga, vatanga muhabbat tuygusini shakllantirish, o’zaro g’amxur bolishni ta’minlash;

-oilada xukukiy tarbiyani yaxshilash, oila a’zolarining uz xukuk va burchlarini anglab etishlarini ularga rioya kilishlarini ta’minlash;

-Farzandlariga chukur dunyoviy bilim asoslarini berish , marifatli va ma’naviyatli kishilar bulib etishishlarini ta’minlash;

-bolalarning ma’naviy barkamol va jismonan sog’lom bo‘lishlari uchun iqtisodiy va ijtimoiy muhitini yaratish ;

-bolalarni mustaqil fikrlashga o’rgatish milliy g’oya va mafkuraga sadokat ruxida tarbiyalash;

-bolalarning bo‘sh vaqtlarini pedagogik nuktai nazardan kelib chikib unumli tashkil kilish , ularga kushimcha ta’lim berish;

  • farzandlarda mavjud bulgan iste’dod kurtaklarini rivojlantirish uchun zarur sharoitlarni yaratish;

-o‘z farzandlarining maktab mahala davlat va jamiyat oldidagi burchlarini tula ado etishlari uchun oilada ma’suliyatli bulish ;

()Лк

-ota-onalar 0‘zlarining pedagogik va psixologik bilim saviyalarini doimo oshirib borishi; -oila,maktab,maxala oldida uz farzandlarining barcha xatti xarakatlari uchun javobgardir; -sogligida va aklida nuksonlari bulgan farzandlariga xayot talablariga mos ravishda bilim va kasbkor o’rgatishdan iboratdir.

Ota-onaning farzand oldidagi burchi , uzbekona ta’bir bilan aytganda , farzandga yaxshi nom kuyish, yaxshi muallim quliga topshirib savodini chikarish, ilmli, kasb hunarli kilish, oilali va uyli joyli qilishdan iboratdir.

Prezidentimiz oila xakida

Oila jamiyat negizi . Bizning davlatimizni xam katta bir oila deb tushunish mumkin va lozim… Oila turmush va vijdon konunlari asosida kuriladi, uzining kup asrlik mustaxkam va ma’naviy tayanchlariga ega buladi, oilada demokratik negizlarga asos solinadi,odamlarning talab extiyojlari va kadriyatlari shakllanadi.

Oila uzaro xurmat va kattik tartib bulmasa oilaning barcha a’zolari uz burchlarini ado etmasa, bir biriga nisbatan ezgulik bilan mexr -okibat kursatmasa, yaxshi va munosib tarzda yashash mumkin emas.

0‘z oilasi, nasl-nasabi bilan faxrlanish vatanparvarlik tuygusiga chukur xamoxangdir. Bu eng avvalo, oilaviy an’analarni avaylab saklash va boyitish, ota-bobolarning muborak nomlariga dog‘ tushirmaslikka intilish,o‘z mehnati, bilimlari bilan nasl-nasab obro’sini mustahkamlash, odamlarning hurmat ehtiromiga sazovor bo’lish istagidir.

Insonning o‘zi va o‘z oilasining baxt saodati yulida mehnat qilishga shaxsan tayyor ekanligi uning ichki imkoniyatlarini tashkil etadi

Donishmandlar oila xakida

Qush uyasida ko‘rganini qiladi .

Abu Xurayra aytadilar; Rasulullox : «Uch toifa kishilarning duosi xech shubxasiz Ollox taolox koshida makbuldir: mazlum kishining duosi, musofirning duosi va ota-onaning duosi  »  deganlar. Ma’oz al-Juhaniy aytdilar: Rasulullox : «Kim ota-onasini rozi qilsa ,unga jannat nasib bulib, Allox Taollo uning umrini xam ziyoda kiladi» deydilar.

Ota-onaning o‘z farzandiga bergan tarbiyasi katta mikdor pul sadaka qilgandan ko‘ra  afzalrokdir.

Ota rozi -Xudo rozi.Otang g’azabga kelsa xudo ham g’azabga keladi.  Birsahroi arab payg’ambar Alayxissalomdan : «Odamlarning eng yaxshisi kim?»  -deb so’raganlarida «Ko’p yaxshilik kilgan kishidir» deb javob berganlar.

Bolangiz odob axlokli, ma’naviyatli bo’lishni xohlaysizmi? Unda quyida keltirilgan 12 ta xislatni uning ongiga singdirishga harakat qiling!

  1. Insonning barcha a’zolari shu darajada mukammal tarakkiy etgan bulishi zarurki, u bu a’zolari bilan bajarmoqchi bulgan barcha ishlarini osonlik bilan amalga oshira olsin;
  2. Farzandingiz masalani, muhokama va mulohazani tezda va to‘g‘ri tushuna oladigan, uning ma’nosini anglay oladigan , suzlovchining maksadi, aytilgan fikrning chinligini tezda paykay oladigan bulsin;
  3. Xotirasi juda bakuvvat bulsin, kurgan-eshitgan, sezgan narsalarining birortasini xam esidan chikarmay,yodida saklab koladigan bulsin;
  4. Zehni shu darajada tez va o’tkir bulsinki, biror narsani alomatini sezishi bilan bu alomat nimani bildirishligini tezdan bilib olsin;

5.Suzlari anik bulsin, fikrini va aytmokchi bulgan muloxazalarini ravon va ravshan bayon eta5 olsin;

6.Bilish va ukishga muxabbati bulsin,urganmokchi bulgan bilimini charchashni sezmasdan osonlik bilan uzlashtira olsin;

7.0vkatlanishda, ichimlik istemol etishda ochkuz bulmasin, tabiati kumor uyinlarini uynashdan uzok bulsin va ular keltiradigan xursandlikdan jirkanadigan bulsin;

  1. Haqiqatni va haqiqat tarafdorlarini sevadigan bulsin, yolgon va yolgonchilarga nafrat bilan qaraydigan bulsin;
  2. Ruhining g’ururi va vijdonini qadrlaydigan bo’lsin, uning ruhi o‘z tabiati bilan past ishlardan yukori va olijanob ishlarga ishlatiladiganbulsin;
  3. Dirxam, dinorvash u kabi turmush buyumlariga jirkanish bilan karasin ;
  4. 0‘z tabiati bilan adolatni sevadigan va adolat uchun kurashuvchilarga, adolatsizlikka, jabr -zulm utkazuvchilarga nafrat bilan karaydigan bulsin, uz odamlari va boshkalarga adolatli bulsin, guzal va yaxshi xisoblangan barcha narsalarni barchaga takdim etgan xolda odamlarni adolatga targib etadigan, adolatsizlik okibatlarini yukotadigan, ularga yul kuymaydigan bulsin;
  5. Adolatli, lafzli, jasur bulsin, qo’rkish va ojizlikni bilmasin.

Mahalla — tarbiya maskani.

Oila kuz ochib kurgan dargox bulsa, maxala vatan ichidagi vatandir. Maxalla oilalardan tashkil topadi.Farzandlar oila bagrida kamol topganlari kabi oila xam maxalla ichida ravnak topadi, nurli kelajak sari intiladi. SHunday maxalla oilaning eng yakin masiaxatchisi, togday tayanchidir.

Maxalla shunday bir dargoxki,unda insonlar bir-birlari bilan opa-singil, aka-uka, dust- birodar bulib yashaydilar.

Maxalla uzbeklarning tarixan shakllangan, yagona maksad bilan yashab, faoliyat kursatuvchi, xalkning turmush tarzi,ruxiyati,ijtimoiy xayotining uziga xos xususiyatlarini aks ettiruvchi, milliy an’analari, urf-odatlari, axiokiy ma’naviy kadriyatlarni avloddan- avlodga utkazuvchi mukaddas maskan bulib kelgan . SHuning uchun xam mustakillik sharofati tufayli maxallalarning xar tomonlama barkamolligini ta’minlash masalasiga aloxida e’tibor berilmokda. Jumladan, Uzbekiston Respublikasi Prezidentining 1992 yil 12 sentyabrdagi farmoniga kura Respublika «Maxalla » xayriya jamgarmasi tashkil etildi. Uzbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining 1992 yil 17-oktyabrda «Respublika Maxalla xayriya

jamgarmasi faoliyatini tashkil etish masalalari tugrisida » gi 480 -sonli karori ,1993 yil

  • sentyabrda va Oliy majlisning 1999 yilning 14 apreldagi 14 sessiyasida yangi taxrirda kabul kilingan «Fukarolarning uzini -uzi boshkarish tugrisida »gi konuni tufayli maxallaning makomi mustaxkam xukukiy asosga ega buldi.

Maxallada kam ta’minlangan , kup bolali oilalar , yolgiz keksalar , nogironlar , etim esirlar, bokuvchisini yukotgan oilalarni ijtimoiy muxofaza kilish , shuningdek , xotin- kizlarning manfaatlarini ximoya etish , ularning davlat va jamiyatdagi faolligini oshirish ,oilada ma’naviy-axlokiy muxitni shakllantirish, turar joyda soglom turmush tarzini karor topshirish, madaniy turmush sharoitini yaxshilash , barkamol insonni shakllantirishda maxallaning mavkeyini kutarish borasida muxim ishlar amalga oshiriladi.

Maxalla-ma’naviy-axlokiy kadriyatlar, an’analar maskani . CHunki kadimdan bayramlar ,xayit kunlari , tuy tanta’nalarda kuni kushnilar,bemorlar yolgiz keksalarni sovga salomlar bilan yuklash an’anaga aylangan.

Maxalla — oila tinch totuvliginijipsligini mustaxkamlaydigan joy . Tabiyki, oilada ba’zi arzimagan narsa tufayli janjal chikishi va bu xakda er yoki xotin maxalla raxbarlari vazmin chukur mushoxadali bulib , fakat yarashtirish yulidan borishlari kerak.

Xullas, maxlla bolaning axlok- odobini tarbiyalashda muxim rol uynaydi.

Maxalla xozirgi davrda asosiy e’tiborni ta’lim-tarbiya ishlariga karatgan. Bu urinda uning maktab bilan mustahkam alokasini nazarda tutish lozim.Maktab-maxalla-maktab alokasining muximligi uzini nomoyon etmokda.

Mahalla hududida o‘sayotgan har bir yigit -qizning axlok-odobi uchun butun axli mas’ul chunki «bir bolaga etti mahalla ota-ona» degan naql shundan. YOshlarning har bir xatti harakati barchaning diqqat markazida buladi. Mahalladoshlarning har bir yosh takdiriga javobgarligi, ularni nazorat kilishi barkamol insonni tarbiyalab etishtirish negizi hisoblanadi. Xulk-odobi yaxshi namunali farzand, mahallaning obruysi, axloqan nomaqbul farzand esa, mahala uchun qora dog1 hisoblanadi.

SHunday kilib, mahala SHark xalqlari, jumladan o’zbek xalqi uchun muhim qadriyat bulib, uning gullab-yashnashi, taraqqiyoti uchun butun kuch va imkoniyatni safarbar etish barchaning kelajak avlod, millat oldidagi burchi va vazifasidir. *

Direktor o‘rinbosarlari mahalla bilan hamkorlikda :

Quyidagi ishlarni amalga oshirishlari zarur.

-Oila , maxala,maktab xamkorligida keng ish olib boradi.

-Tarbiyasi ogir bolalar va xukukbuzarlikka moyil bulgan xamda nosoglom oilalarning bolalari bilan tarbiyaviy ishlarni muvofiklashtiradi.

-Ukuvchilar bilan utkaziladigan xamkorlikdagi tadbirlarni yukori saviyada tashkil etadi. -YAngi tarbiyaviy dasturlarni kiritish buyicha hamkorlikda ishni tashkil etadi.

-YOshlar bilan utkaziladigan barcha sport uyinlari , tanlovlar, musobakalarga jalb etadi. -YOshlarni Vatanparvarlik ruxida tarbiyalashda birgalikda ish olib boradi.

Oila, maxalla, maktab xamkorligi jarayonida maxallaning vazifalari:

  • Maxalla faollari tomonidan tarbiya muassasalari bilan birgalikda ta’lim tarbiya jarayonida

amalga oshirishi kerak bulgan masalalarni muxokama kilishda katnashishi va okiloni

echimlarini topishda faollik kursatishlari ;

  • Maxalla uz xududidagi ijtimoiy va iktisodiy yordamga muxtoj oilalarni aniklab, ularni qo’llab quvvatlab va farzandlarining bilim hamda tarbiya olishlariga bosh kosh bulishi; -Ma’nan nosoglom oilalarni mahalla yiginlarida muhokama kilish, ularga nisbatan jamoatchilik choralarini ko’rish;

-maxalla xududidagi ukuv tarbiya muassasalariga iktisodiy va ijtimoiy yordam kursatiiishini kullab kuvvatlash ;

-yoshlar diniy mazhablar va sektalar, akidaparastlikning mohiyatini to’g’ri anglab etishiga ota-onalar orqali ta’sir ko‘rsatish, ulug‘ ajdodlarimizning tarbiyaviy o’gitlarini singdirib borishga jamoatchilikni safarbar kilish ;

  • mahalla hududida o’quv-tarbiya muassasalari bilan birgalikda turli ko‘rik tanlovlar, sport musobakalari, anjumanlar, bayram va bellashuvlar tashkil kilish;
  • farzandlariga ta’lim va tarbiya berishda ijobiy natijalarga erishayotgan, namunali oilalar hayot tajribasi ommalashtirib, mahalla hududida «Oila saboqlari» mashg’ulotlarini tashkil etish;

Mahalla hakida ma’naviy fikrlar

-Otang — mahalla, onang-mahalla.

-Mahalla- tarbiya maskani.

  • Mahalla-Vatan ichra Vatan.
  • Mahalla- ona maskan.

© * • *

-ma’lumki, asrlar mobaynida mahalalarda kupdan kup xayotiy muammolar uz echimini topib keladi.Tuy -marakalar xam .xayitu-xasharlar xam maxalla axlisiz utmaydi. Maxallalarda siyosiy , iktisodiyva boshka masalalarga doir jamoatchilik fikri shakllanadi.Bu esa xalkimizning turmush tarzi , ota bobolarimizdan bizga meros bulib kelayotgan tafakkur tarzidir.Binobarin ,xayotning uzi maxallalarni rivojlantirish va ularni kullab kuvvatlashni takazo etmokda.Mamlakatimizda kup kirrali isloxotlar amalga oshirilayotgan bir paytda maxalla jamiyat uchun ishonchli tayanch va ta’sirchan kuch bulib xizmat kilishi lozim.

Islom Karimov.

Maktab ta’lim — tarbiya maskani.

Vatan ostonadan boshlanadi: Maktab-chi ? Maktab xam ta’bir joyingiz bulsa kichik bir Vatandir . Bu Vatanning «Fukarolari» bulmish ukuvchi ugil kizlarkanday muxit v akay sharoitda ulgayayotganliklari biz ukituvchilarning vazifamizni kay darajada bajarayotganimizda ma’lum buladi.

Bizning asosiy vazifalarimizdan biri ukuvchilarimizni ma’nan barkamol, odob axlokli farzandlar kilib etishishini ta’minlashdan iboratdir.

Bunday vazifani bajarishda ukituvchi kanday xislatlarga ega bulishlari lozim . -O’qituvchilarning sezgi organlari mukammal rivojlangan, kuchli xotira.kuzatuvchanlik, notiklik san’atini puxta uzlashtirgan bulishi lozim . ota-bobolarimiz bebaho -Ovkat va ichimliklardan uzini tiyishi, boylikka befark bulishi lozim.CHunki ota-bobolarimiz bebaxo boylik bulmish ilm-ma’rifat va ta’lim tarbiyani millat ravnakining asosiy garovidir deb bilganlar. SHu bois bu sohada yuzaki, puxta o’ylanmagan ishlarga mutlaqo yul kuyib bulmaydi. Maktab, ta’lim — tarbiya masalasi davlat va jamiyat nazoratidadir.

Buning uchun har kaysi ota-ona, ustoz va murabbiy har bir bola timsolida avvalo shaxsni ko’rishi lozim.

0‘kuvchilarni tarbiyalashda «Oila, Maxalla,maktab hamkorligi»ni amalga oshirish

tamoyillari va boskichlari.

Oila, maxalla, maktab xamkorligida kuyidagi tamoyillarga va boskichlarga amal kilinganda samaradorlik yanada yukori buladi.

-Ta’lim va tarbiya soxasida xamkorlik jarayoni ishtirokchilari xarakatlarining ish birligi; -tarbiyalanuvchiga hurmat va talabning uygunligi ;

-hamkorlik jarayoni sub’ektlarning teng xukukliligi va yuksak mas’uliyati;

  • faoliyat jarayonida millat va davlat manfaatlari ustuvorligi ;

-hamkorlikning ilmiy asoslanganligi;

1 -boskich: YOsh oilalar bilan ishlash. YOsh ota-onalarga farzand va uning tarbiyasi hakida falsafiy, tibbiy tushunchalarni berish va bu masalalarga tibbiyot xodimlari, obro’li xotin- kizlarni, ota-onalarni jalb qilib, «YOsh onalar va otalar maktablari »faoliyatini yulga kuyish muhim axamiyat kasb etadi.

  • boskich: Farzandning maktabgacha bo’lgan davridagi jismoniy, aqliy va ma’naviy rivojlanishini ta’minlash borasida ularga rasm chizish, voqealarni bayon kilish, o‘ziga -o’zi xizmat qilish, harf tanish, qo’shik aytish va raqs tushish, turli uyinlarda ongli qatnashish tushunchalarini singdirish va mustaqil ravishda bilim olish ko’nikmalarini shakllantirish yuzasidan maktabga tayyorlash guruhlari, «yakshanbalik maktablar» ishini tashkil kilish.
  • boskich: Kichik yoshdagi (6-11 yosh) maktab davrida bolalarning jismoniy, ma’naviy va ijtimoiy shakllanishini ta’minlash, uning ilk iqtidori qizikishi va aqliy imkoniyatlarni aniqlash, o‘z xatti-harakatjariga javobgarlik hisini tarbiyalash, bo’sh vaqtini to’g’ri tashkil kilishni o’rgatish, atrof-muxitga ongli munosabatda bulib, dustlik, baynalmilall.vatanparvarlik xislatlarini shakllantirish.
  • Usmirlarning (11-16yosh) qizikishini, bilimga chanqoqlik va aql zakovatini hisobga olgan holda ijtimoiy faoliyatga tortishjismonan bakuvvat bulishini ta’minlash, maishiy mehnat faoliyati orkali turli kasblarga yunaltirish, o’smirlar guruhlari va jamoatchilik orasida o’z o’rnini topa olishiga ko’maklashish, o’z xatti harakatlari uchun jamiyat, qonun

 

va ota-onalari oldida javobgarlik tuygusini shakllantirish, ijtimoiy faolligi va mustaqil dunyo qarashini yuzaga keltirish.

  • (16 yosh va undan yukori) dunyo andozalariga mos bilim olishlari va kasb tanlashlari.mustakil xayotga tayyorgarliklari ta’minlash.Ularning imkoniyatlari darajasida ta’lim olishlariga.tanlagan kasblari bo’yicha ish bilan ta’minlanishlariga iqtisodiy mustaqil bulishlariga shart-sharoit yaratish. Vatan, davlat va jamiyat oldidagi fuqarolik burchlarni ado etishga javobgarlik hissini tula shakllantirish,mustakil oila kurishga tayyorlash.Oila ,maxalla,maktab xamkorligini amalga oshirish mexanizmini amalga oshirishda quyidagi bo’limlar faoliyat kursatadi.

Ta’lim va tarbiya soxasiga e’tiborni kuchaytirish, bu borada xukumatimiz tomonidan kabul kilingan konun va xujjatlarini, bajarish uchun oila, maktab, mahalla hamkorligi faoliyatini amalga oshiruvchi bo’limlar o’zlarining yillik ish rejalariga ega bulishlari zarur.

«Sahovatli bolalar harakati» bo‘limining yillik ish rejasi.

t\r Bajariladigan ishlar Vakti Bajaruvchi
1 «Saxovatli bolalar xarakati»guruxini tashkil etish sentyabr Etakchi.sinfraxbarlar
2 Karovsiz kolgan kariyalarni ruyxatga olish Sentyabr Etakchi
3 Mustakillik bayrami oldidan nafakadagi uztozlar va karovsiz kolgan kariyalar xolidan xabar olish Avgust Etakchi,gurux sardorlari
4 1-oktyabr Uuituvchilar va murabbiylar kuni bilan nafakaga chikkan ukituvchilarni tabriklash. Oktyabr Etakchi
5 Maktab atrofida yashovchi yolgiz keksalarda yordam uyushtirish Doimiy Gurux sardorlari
6 Tuman joylashgan Mexribonlik uyidagi tarbiyalanuvchilar bilan alokani yaxshilash,turli ma’naviy- ma’rifiyishlarni bajarish Doimiy Etakchi

Gurux sardorlari

7. Maktab ukuvchilari orasida bush uzlashtiruvchi ukuvchilarga kumaklashish Doimiy Gurux sardorlari
8 Maktab obodonlashtirish ishlariga amaliy yordam berish doimiy Etakchi ,gurux sardorlari
9

10

Navruz bayramida milliy urf odatlarimizga oid bulgan kechalar tashkil etish.

9-May Xotira va kadrlash kunida yolgiz keksalar,nafakadagi uztozlar xolidan xabar olish.

Mart

may

Ma’naviy ishlar buyicha direktor urinbosari ,Gurux sardorlari

 

Zulfiyaxonim qizlari klubining yillik ish rejasi.

t\r Bajariladigan ishlar mazmuni Vakti Bajaruvchi
1? Maktab ukuvchi kizlari orasidan «Zulfiyaxonim kizlari» klubi Sentyabr Ona-tili adabiyot ukituvchilari

 

 

a’zolarini tanlab olish
2 «Zulfiyaxonim kizlari» klubini ish rejasini tuzish Sentyabr Klub raxbari
3 Maktab ukuvchi kizlari,orasidan iktidorli.iste’todli kizlarni aniklab, 5 yunalishda katnashuvchi kizlarni tanlash. Sentyabr

*

Onatili adabiyot ukituvchilari,etakchi
4 «Zulfiyaxonim Davlat mukofoti » tanloviga ishtirok etuvchi kizlarni aniklab, xujjatlarini tayyorlab tuman boskichida ishtirok etishni ta’minlash. Sentyabr Ma’naviy ishlar buyicha direktor

urinbosarlari,klub raxbari

5 Ijodkor kizlar ijodidan maktab tuman taxririyatlariga namunalar berish. Sentyabr Ona tili adabiyot ukituvchisi
6 Kizlar orasida ijodiy muxitni ustirish Doimiy Ona tili adabiyot ukituvchi
7 Kizlarni musika maktabiga ishtirokini ta’minlash sentyabr Musika raxbari
8 «Zulfiyaxonim»Davlat mukofotiga qatnashuvchi kizlarning ota- onasi bilan hamkorlini yulga

qo’yish

domiy Ona tili adabiyot ukituvchilari

 

Sport — tinlik elchisi bo‘limininng yillik ish rejasi.

t\r Mavzularning mazmuni vakti Mas’ul shaxs
1. Sport-tinchlik elchisi bulimining yillik ish rejasini tuzish va taksimlash Avgust Bulim raxbari
2 Mustakillik bayramiga atab sinflar urtasida kurash musobakasini tashkil etish Sentyabr Jismoniy

ukituvchilari

tarbiya
3 Murabbiylar bayramiga atab sinflar urtasida «Kim uzokka sayraydi.» bellashuvini utkazish Oktyabr Jismoniy

ukituvchilari

tarbiya
4 4-5 sinf kizlari urtasida «SHashka» musobakasini utkazish Noyabr Jismoniy

ukituvchilari

tarbiya
5 5-7 sinf ugil bolalari urtasida «Futbol» musobaka sini utkazish. Dekabr Jismoniy

ukituvchilari

tarbiya
6 8-9 sinflar urtasida Voleyboll musobakasini utkazish YAnvar Jismoniy

ukituvchilari

tarbiya
7 Kizlar urtasida «Kul tupi»musobakasini utkazish Fevral Jismoniy

ukituvchilari

tarbiya
8 8-Mart Xalkaro xotin-kizlar bayramiga bagishlab «Balli yigitlar » sport musobakasini tashkil etish Mart Jismoniy tarbiya ukituvchilari,etakchi
9 8-9 sinf ugil blalalar urtasida «Futbol» musobakasi utkazish Aprel Jismoniy

ukituvchilari

tarbiya
10 1-4 sinflar urtasida «Kim tez yuguradi» musobakasini tashkil etish May Jismoniy

ukituvchilari

tarbiya

 

 

11 «Oltin yoz utmokda soz» lyun
mavzusida kuvnok startlar
musobakasi.

 

Mahallamiz obodligi — el yurt obodonligi.

T.r Bajariladigan ishlar vaqti bajaruvchi
1. Maktab o’quvchilarining mahallasini aniqlab olish. sentyabr Sinf raxbarlar
2. 4-ta maxalla faollari bilan xamkorlikni yaxshi yulga kuyish. doimiy Maktab direktorii
3. Mahallalardagi eng yaxshi namunali oilalarni faoliyatini o’rganish oktyabr Tarbiyaviy ishlar buyicha direktor urinbosarlari
4. Namunali oila ota-onalar ish tajribasini tarhibot kilish Noyabr Sinf raxbarlar
5 «Eng ozoda xovli» tanlovini maxallalar orasida utkazish Mart Maxalla,maktab faollari
6 «Eng obod maxalla»tanlovini utkazish. aprel Maxalla,maktab faollari
7. Notinch oila farzandlariga yordam uyushtirish. aprel Maktab jamoasi
8 Kam ta’minlangan oilalarga yordam uyushtirish doimiy Maktab,maxalla faollari
9 «Eng namunali oila farzandi»kurigini tashkil etish. may Maktab,maxalla faollari
10 Eng yaxshi oilalar xakida ommaviy axborotga ma’lumotlar berish. doimiy Tarbiyaviy ishlar buyicha direktor urinbosarlari

 

Milliy qadriyatlar va urf- odatlar bo‘limining yillik ish rejasi.

t\r Bajariladigan ishlar mazmuni vakti Bajaruvchi
1 Maktabda «Milliy goya»turkumiga kiruvchi fanlarning ukitilish samaradorligini oshirish Doimiy Milliy goya fan ukituvchilari
2 Ukuvchilarga oilada, kuchadajamoa joylarida salomiashish odobini urgatish Doimiy Maktab,maxalla,ota- onalar jamoasi
3 Farzand tarbiyasida «Ona suti, ota namunasi,ajdodlar ugiti»asos ekanliging ota-onalar ,ukuvchilar ichida targibot kilish Doimiy Sinf raxbarlar etakchi
4 «Bir bolaga etti ota- ona»mavzusidagi tarbiyaviy ishlarda ota-onalar ishtirokini tashkil etish. Doimiy Direktor

urinbosarlari,Sinf raxbarlar

5 Milliy kashtachilik xunarmandchilik.kushikchilikni Doimiy Maktab ukituvchilari,Sinf raxbarlar,maxalla faollari
yosh avlodga urgatishda faol ota onalarni jalb etish
6 Namunali oila tarbiyasida Aprel Direktor

 

erishgan yutuklardan urganishda suxbatlar tashkil etish. urinbosarlari,Sinf raxbarlar
7 Milliy urf odatlarimiz xakida turli Mart
tadbirlar uyushtirish.
Direktor
«Momomdan eshitgan urinbosarlari,Sinf
8 ertaklarim» mavzusida raxbarlar
uchrashuvlar tashkil etish May
Bo’sh vaqtni mazmunli tashkil etish bo‘limining yillik ish rejasi

 

 

T.r Bajariladigan ishlar mazmuni vakti Bajaruvchi
1. Maktab ukuvchilarini urganib.uzlari kizikkan mashgulotlarga jalb etishni tashkil etish Sentyabr Barcha ukituvchilar
2 Maktabda,maktabdan tashkari Tashkil etilgan xar xil tugaraklar faoliyatini yaxshi tashkil etishda ota onalar ishtirokini ta’minlash Doimiy

V

Etakchi
3 Ukuvchilar orasida shaxmat- shashka, futbol, valleybol,kuvnok startlar musobakalarini utkazish . Xar oyda Jismoniy tarbiya ukituvchilari
4 Ukuvchilarga milliy xunarmandchilik san’atini urgatishni yulga kuyish Doimiy Maktab ukituvchilari
5 Milliy kuy va kushiklar urgatishni tashkil etish Doimiy Musika tugarak raxbari
6 Ijodkor ukuvchilar ijod namunalarini taxririyatga etkazish Doimiy «Ijodkor ukuvchi» tugarak raxbari
7 Maktab ukuvchilarini ota-onalar ishtirokida turli jinylarga sayoxatlarga olib borish lyun

avgust

Maktab kasaba uyushma raisi
8 Ukuvchilarga tabiatni asrash burchlarini anglatish va bog yaratish sirlarini urgatish Doimiy Maktab bogboni
9 Ukuvchilarning ta’tillarini tugri tashkil etishda turli tadbirlar uyushtirish va oromgoxlarda jalb etish Ta’tillarda Maktab kasaba uyushma raisi

 

%

Oila psixologiyasi va farzand tarbiyasi bo‘limining ish rejasi

t\r Mavzularning mazmuni Vakti Ma’sul shaxs
1

A)

B)

«Sog oila -soglom avlod poydevori» mavzusida saflanish utkazish Maktab ukuvchilarining oilaviy axvolini urganish

Notinch oilalarni aniklash

Sentyabr Tarbiyaviy ishlar buyicha direktor urinbosari, etakchi ,sinf raxbarlar
2 «Soglom ota-soglom farzand garovidir»mavzusida davra suxbati utkazish . Oktyabr Maktab xamshirasi
3 Oila gigenasida oila madaniyatining urni Noyabr Biologiya ,Kimyo fani ukituvchilari
4 Ugil bola va kiz bolalarning akliy va jismoniy rivojlanishi xakida tushincha berish. Dekabr Maktab xotin-kizlar kengashining raisi,maktab vrachi.
5 «SHaxslararo munosabatlarda usmirlik yoshiga xos fe’l-atvor xususiyatlarning namoyon bulishi» mavzusida ochik darslar tashkil etish. YAnvar Maktab soglom avlod fan ukituvchilari
6 Kattalar va bolalar urtasidagi muomala madaniyati xakida tushuncha berish Fevral Sinf raxbarlar
7 Egologik omillarning inson salomatiigiga ta’siri Mart Egologiya tugarak raxbari
8 Jamoat gigienasi va uning yukumli kasalliklarning oldini olishdagi urni Aprel Maktab xamshirasi

 

 


403 Forbidden

403 Forbidden


nginx/1.10.3